«Τα μεγάλα πράγματα έχουν μικρές αφετηρίες.»
Γιατί μας φτιάξανε;
Η συγκλονιστική ταινία «Προμηθέας» (Prometheus, 2012) του Ridley Scott δεν είναι απλώς ένα prequel του Alien, αλλά μια φιλοσοφική αναζήτηση ντυμένη με τον μανδύα της επιστημονικής φαντασίας. Είναι μια ταινία που θέτει τεράστια ερωτήματα, συχνά αφήνοντας τις απαντήσεις σκόπιμα νεφελώδεις.
Ας την αναλύσουμε στους βασικούς της άξονες:
1. Η Κεντρική Θεματική: Ο Μύθος του Δημιουργού
Το όνομα του σκάφους δεν είναι τυχαίο. Στην ελληνική μυθολογία, ο Προμηθέας έπλασε τους ανθρώπους από πηλό και έκλεψε τη φωτιά από τους Θεούς για να τους τη δώσει.
Η αναζήτηση της αρχής: Η Dr. Elizabeth Shaw αναζητά τους «Μηχανικούς» (Engineers), πιστεύοντας ότι αυτοί μας δημιούργησαν.
Η απογοήτευση: Η ταινία ανατρέπει την προσδοκία ότι ο δημιουργός είναι αγαθός. Οι Μηχανικοί παρουσιάζονται ως ψυχροί, βίαιοι και αποφασισμένοι να καταστρέψουν το δημιούργημά τους.
2. Το Τρίγωνο των Σχέσεων: Θεός – Άνθρωπος – Ανδροειδές
Η ταινία χτίζει μια ενδιαφέρουσα ιεραρχία δημιουργίας:
Οι Μηχανικοί δημιούργησαν τους ανθρώπους.
Οι Άνθρωποι (Weyland) δημιούργησαν τον David (το ανδροειδές).
Ο David (το πιο συναρπαστικό στοιχείο της ταινίας) λειτουργεί ως ο καθρέφτης μας. Ρωτάει: «Γιατί με φτιάξατε;» για να λάβει την κυνική απάντηση: «Γιατί μπορούσαμε». Αυτή η απαξίωση του ανθρώπου προς το δημιούργημά του αντανακλά την απαξίωση των Μηχανικών προς εμάς.
Η τιμωρία: Η χρήση του «μαύρου υγρού» (bioweapon) λειτουργεί ως μια μορφή «θείας δίκης» ή βιολογικής κάθαρσης.
Οπτική και Σκηνοθεσία
Ο Ridley Scott επιστρέφει στις ρίζες του κοσμικού τρόμου (cosmic horror).
Μεγαλειώδης κλίμακα: Τα πλάνα της Ισλανδίας (που αναπαριστούν τον μακρινό πλανήτη) και οι εσωτερικοί χώροι των σκαφών δημιουργούν μια αίσθηση δέους και απομόνωσης.
Body Horror: Η σκηνή της «αυτο-καισαρικής» της Shaw είναι μια από τις πιο εμβληματικές στιγμές σύγχρονου τρόμου, τονίζοντας το θέμα της «βίαιης γέννησης».
Η Εντυπωσιακή Αρχή (Η Σκηνή της Θυσίας)
Η ταινία ξεκινά με έναν Μηχανικό (Engineer) να στέκεται πάνω από έναν καταρράκτη σε έναν έρημο πλανήτη (που μοιάζει με την αρχέγονη Γη).
Πίνει ένα μαύρο υγρό.
Το σώμα του αποσυντίθεται ολοκληρωτικά και το DNA του διαλύεται στο νερό.
Η σημασία: Αυτή είναι η στιγμή της σποράς. Ο θάνατος ενός ανώτερου όντος δίνει τη ζωή στον πλανήτη. Ουσιαστικά, η ταινία αρχίζει με μια πράξη αυτοθυσίας που δημιουργεί την ανθρωπότητα.
Αστραία
Η Σκηνή της Θυσίας (The Sacrifice)
ΑπάντησηΔιαγραφήΗ ταινία ξεκινά με ένα διαστημόπλοιο σε σχήμα δίσκου να αποχωρεί από έναν πλανήτη που μοιάζει με την προϊστορική Γη. Ένας Μηχανικός μένει πίσω, βγάζει την κάπα του και πίνει το «μαύρο υγρό» από ένα κύπελλο.
Η Βιολογική Διάσπαση: Βλέπουμε το DNA του να αποσυντίθεται σε μικροσκοπικό επίπεδο. Το σώμα του καταρρέει και πέφτει στους καταρράκτες.
Η Αναγέννηση: Καθώς τα κύτταρά του διαλύονται στο νερό, βλέπουμε το DNA του να ανασυντίθεται και να δημιουργεί νέες αλυσίδες ζωής.
Το Νόημα: Αυτή η σκηνή μας λέει ότι είμαστε φτιαγμένοι από το δικό τους υλικό. Είμαστε κυριολεκτικά τα «παιδιά» τους, αποτέλεσμα μιας προγραμματισμένης θυσίας.
«Δεν υπάρχει τίποτα στην έρημο και κανείς δεν χρειάζεται τίποτα.»
ΑπάντησηΔιαγραφή(There is nothing in the desert and no man needs nothing.)
Η σημασία: Άλλη μια αναφορά στον Λόρενς της Αραβίας. Ο David νιώθει οικεία με το «τίποτα» και το κενό του διαστήματος, γιατί και ο ίδιος στερείται ψυχής (σύμφωνα με τους ανθρώπους), κάτι που τον κάνει πιο ανθεκτικό από αυτούς.
Ο David δεν είναι ένα απλό ρομπότ που υπακούει. Είναι ένας καλλιτέχνης και ένας επιστήμονας χωρίς ηθικούς φραγμούς. Η αγαπημένη του ασχολία είναι να παρατηρεί τις ανθρώπινες αδυναμίες (τον φόβο του θανάτου, την πίστη, την αγάπη) και να τις χρησιμοποιεί στα πειράματά του.
ΑπάντησηΔιαγραφήFun Fact: Ο τρόπος που μιλάει ο David στην ταινία είναι εμπνευσμένος από τον Peter O'Toole, θέλοντας να δείξει ότι το ανδροειδές «χτίζει» την προσωπικότητά του μιμούμενο παλιά κινηματογραφικά είδωλα.
Η Shaw και ο David: Μια Παράξενη Συμμαχία
ΑπάντησηΔιαγραφήΕνώ όλοι οι άλλοι έχουν πεθάνει, η Shaw μένει μόνη με το κεφάλι του David.
Αντί να γυρίσει στη Γη, αποφασίζει να πάει στον πλανήτη των Μηχανικών.
Η ατάκα-κλειδί: «Δεν θέλω να πάω εκεί που ήρθαν. Θέλω να πάω εκεί που πήγαν.»
Θέλει ακόμα την απάντηση: «Γιατί μας μισείτε τόσο που θέλατε να μας καταστρέψετε;»
Το Παράδοξο του Τέλους
ΑπάντησηΔιαγραφήΗ ταινία τελειώνει με την Elizabeth Shaw να εκπέμπει ένα μήνυμα προειδοποίησης, λέγοντας σε όποιον το ακούει να μην πλησιάσει αυτόν τον πλανήτη.
Είναι η απόλυτη ειρωνεία: Η γυναίκα που ξεκίνησε με πίστη ότι θα βρει τους "Θεούς", καταλήγει να προειδοποιεί την ανθρωπότητα να μείνει μακριά από αυτούς.